वीरगञ्ज, कात्तिक ९ । नेपालीहरूको महान् पर्व छठ नजिकिँदै गर्दा वीरगञ्ज महानगरपालिकाले सिर्सिया नदीको प्रदूषण नियन्त्रण र सफाइका लागि तीव्र पहल थालेको छ ।
महानगरका मेयर राजेशमान सिंहले पर्सा–बारा औद्योगिक कोरिडोरका उद्योगहरूलाई बोरिङमार्फत शुद्ध पानी नदीमा मिसाउन निर्देशन दिएका छन् । नदीको प्रदूषणले छठ पर्वको धार्मिक र सांस्कृतिक महत्त्वमा असर पर्ने जोखिम देखिएपछि मेयर सिंहले यस्तो कदम चालेका हुन् ।
निर्देशनपछि महानगरका कर्मचारीहरू फिल्डमा खटिएर उद्योगहरूको अनुगमन गरिरहेका छन् । वातावरण शाखाका प्रमुख प्रकाश ऐरीका अनुसार अधिकांश उद्योगहरूले बोरिङ सञ्चालन गरी नदीमा शुद्ध पानी मिसाउन थालेका छन् । “यसले नदीको बहाव र सफाइमा सुधार आउने अपेक्षा गरिएको छ,” उनले भने ।
सिर्सिया नदीको प्रदूषण वर्षौंदेखि गम्भीर समस्या बनेको छ । पर्सा–बारा औद्योगिक क्षेत्रका उद्योगहरूबाट निस्कने रसायनयुक्त फोहोर र वीरगञ्जको कमजोर फोहोर व्यवस्थापन यसको मुख्य कारण मानिएको छ । अहिले नदीको पानी कालो र दुर्गन्धित हुँदा मानव प्रयोग, सिँचाइ र धार्मिक कार्यका लागि अयोग्य बनेको छ ।
स्थानीय हीरा ठाकुरले उद्योगहरूले “वीरगञ्जवासीको धार्मिक आस्थामाथि प्रहार” गरेको आरोप लगाउँदै, वीरगञ्ज महानगरपालिका, जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका, परवानीपुर गाउँपालिका र उद्योग वाणिज्य सङ्घलाई प्रदूषणको जिम्मेवार ठहर गरेका छन् ।
रानीघाट छठ पूजा व्यवस्थापन समितिका पदाधिकारी प्रदीप सर्राफका अनुसार अघिल्ला वर्षहरूमा छठ नजिकिँदा उद्योगहरूले एक साता अघिदेखि फोहोर फाल्न बन्द गर्ने गरे पनि यस वर्ष त्यो अभ्यास नगरेको बताए । सामाजिक अभियन्ता बिक्की सर्राफले भने, “सिर्सिया नदीमा पर्सा र बाराका डेढ दर्जन गाउँका बासिन्दाले छठ मनाउँछन् । प्रदूषित पानीमा पूजा गर्नुपर्ने अवस्था अक्षम्य अपराध हो।”
चार दशकदेखि सिर्सिया नदी निरन्तर प्रदूषित हुँदै आएको छ । करिब १५ वर्षअघिको सरकारी प्रतिवेदनले ४६ उद्योग र महानगरको फोहोरलाई मुख्य स्रोत ठहर गरेको थियो ।
रानीघाट छठ पूजा व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष रञ्जनकुमार सिंहले गत वर्ष चैते छठमा नदीको प्रदूषणका कारण दुई कृत्रिम पोखरी बनाएर पूजा गर्नुपरेको स्मरण गरे । उनले स्थानीय सरकार र प्रशासनले उद्योगीमाथि कडा कारबाही गर्न नसकेको गुनासो गरे ।
वीरगञ्ज, पर्सा, बारा मात्र होइन, भारतको रक्सौल र आसपासका बासिन्दा समेत सिर्सिया नदीको प्रदूषणबाट प्रभावित छन् । धार्मिक आस्थासँग जोडिएको नदीमा छठ मनाउनुपर्ने बाध्यताले स्थानीयहरूमा असन्तोष बढाएको छ ।
स्थानीय बासिन्दा र जनप्रतिनिधिहरूले प्रदूषण गर्ने उद्योगहरूविरुद्ध कडा कारबाही र दीर्घकालीन सफाइ योजना तत्काल लागू गर्न माग गरेका छन् ।
👉 “छठजस्तो पवित्र पर्वमा प्रदूषित नदीमा पूजा गर्नुपर्ने बाध्यता रहँदैन,” एक स्थानीय अभियन्ताले भने, “अब शब्द होइन, कार्य देखाउने बेला आएको छ।”
