बर्दिया,१० पुस । बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा हिजोदेखि पाँचौँ पटक बाघ गणना शुरू गरिएको छ । निकुञ्ज क्षेत्रभित्र क्यामरा ट्र्याप जडान गरेर गणना प्रक्रिया अघि बढाइएको वन तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव गोविन्द शर्माले जानकारी दिए ।
सचिव शर्माका अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा बाघको सङ्ख्या उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ । विगतको तुलनामा यहाँ बाघको सङ्ख्या करिब आठ गुणाले वृद्धि भएको तथ्याङ्कले देखाएको छ । उनले नेपालले एक दशकभित्र बाघको सङ्ख्या दोब्बर बनाउने लक्ष्य लिएकोमा लक्ष्यभन्दा बढी उपलब्धि हासिल भएको बताए ।
तर बाघको सङ्ख्या बढेसँगै संरक्षण र व्यवस्थापनको चुनौती पनि बढ्दै गएको छ । बाघ गणना शुरू भएकै दिन हिजो बर्दियाको बारबर्दिया नगरपालिका–१० स्थित फेनापति सामुदायिक वनमा बाघको आक्रमणमा परेर पार्वती डाँगीको ज्यान गएको छ, जसले मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वको गम्भीरता देखाएको छ ।
राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका अनुसार हाल नेपालमा ३ सय ५५ वटा पाटेबाघ छन् । तीमध्ये बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा मात्रै झन्डै १ सय २५ बाघ रहेको अनुमान गरिएको छ । पछिल्लो समयमा २१ वटा पाटेबाघ मरेको तथ्याङ्क छ ।
बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत अशोक रामका अनुसार बाढी–पहिरो, चोरी सिकारी, आपसी लडाइँ, रोग तथा अन्य प्राकृतिक कारणले निकुञ्ज र सामुदायिक वन क्षेत्रमा बाघको मृत्यु भएको हो । विशेषगरी वयस्क बाघहरूबीच क्षेत्राधिकारका लागि हुने प्रतिस्पर्धाका कारण आपसी द्वन्द्वमा मृत्यु हुने गरेको उनले बताए ।
बाघ संरक्षणका लागि सुरक्षा, आवास विस्तार र सिकार नियन्त्रण प्रभावकारी बनेको मानिए पनि यसको असर मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वको रूपमा देखिन थालेको छ । निकुञ्जको तथ्याङ्कअनुसार पछिल्ला तीन आर्थिक वर्षमा बर्दियामा ३ सय २२ वन्यजन्तु मरेका छन् भने ४ सय २३ को उद्धार गरिएको छ । वन्यजन्तु मृत्युका मुख्य कारणमा सवारी दुर्घटना, तारजालीमा अड्किनु, कुकुरको आक्रमण, रोग, विद्युत् र आपसी द्वन्द्व रहेका छन् ।
मानवीय क्षतितर्फ हेर्दा अवस्था अझै चिन्ताजनक छ । चालू आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को पहिलो दुई महिनामै बाघको आक्रमणबाट चार जनाको ज्यान गएको छ । पछिल्ला तीन वर्षमा नेपालभर ५३ जनाले बाघसँगको द्वन्द्वमा ज्यान गुमाएका छन्, जसमा बर्दियामा मात्रै ३४ जना रहेका छन् ।
