काठमाडौँ,०३ फागुन । हिन्दु धर्मावलम्बीहरूको महान् पर्व महाशिवरात्रि आज देशभर श्रद्धा, भक्ति र उत्साहका साथ मनाइँदै छ। फागुन कृष्ण चतुर्दशीका दिन पर्ने यस पर्वलाई भगवान् शिवको विशेष प्रिय दिनका रूपमा मानिन्छ, जसले अध्यात्म, संयम र आस्थाको महत्व झल्काउने विश्वास गरिन्छ।

पौराणिक मान्यताअनुसार, भगवान् शिव प्रकट भएको पवित्र रातको स्मरणमा महाशिवरात्रि मनाइन्छ। शास्त्रहरूमा वर्णित कालरात्रि, मोहरात्रि, सुखरात्रि र शिवरात्रिमध्ये यस दिनलाई अत्यन्त पवित्र मानिन्छ। यस अवसरले मानिसको जीवनमा धर्म, सदाचार र आध्यात्मिक चेतना जागृत गराउने विश्वास गरिन्छ।
पूजा–व्रत र धार्मिक परम्परा
महाशिवरात्रिका दिन भक्तजनहरू व्रत बसेर शिव मन्दिरहरूमा पूजा–अर्चना गर्ने परम्परा छ। भगवान् शिवलाई प्रिय मानिने दूध, जल, धतुरो र बेलपत्र अर्पण गरी आराधना गरिन्छ। पौराणिक कथाअनुसार यस दिन शिव–पार्वतीको विवाह सम्पन्न भएको तथा रुद्रस्वरूप शिवको उत्पत्ति भएको मान्यता पनि प्रचलित छ।

शिव पुराण लगायतका ग्रन्थहरूमा यस दिन उपवास बसेर ‘ॐ नमः शिवाय’ मन्त्र जप गर्दा सुख, समृद्धि र आत्मिक शान्ति प्राप्त हुने विश्वास व्यक्त गरिएको छ। ध्यान, संयम र भक्ति मार्फत आत्मशुद्धि प्राप्त हुने दिनका रूपमा पनि शिवरात्रिलाई लिइन्छ।
चार प्रहरको पूजा विशेष
महाशिवरात्रिमा रात्रि जागरण गर्दै चार प्रहरमा पूजा गर्ने परम्परा विशेष मानिन्छ। प्रत्येक प्रहरमा शिवलिंगमा जल, दूध, दही, घिउ, मह तथा बेलपत्र चढाउने विधान छ। धार्मिक विश्वासअनुसार निष्काम वा सकाम जुनसुकै भावनाले व्रत बसे पनि यसले कल्याण प्रदान गर्ने मानिन्छ।
पशुपति क्षेत्रमा विशेष चहलपहल
महाशिवरात्रिको अवसरमा पशुपतिनाथ मन्दिर क्षेत्रमा विशेष रौनक देखिएको छ। स्वदेशका साथै भारतका विभिन्न स्थानबाट आएका साधु–सन्त र भक्तजनहरूको ठूलो उपस्थिति रहेको छ। दर्शनार्थीको व्यवस्थापनका लागि सुरक्षा र ट्राफिक प्रबन्धलाई थप व्यवस्थित बनाइएको छ।

पशुपतिनाथसँगै डोलेश्वर महादेव, देवघाट धाम र हलेसी महादेव लगायत देशभरका शिवालयहरूमा भक्तजनहरूको घुइँचो लागेको छ। त्यस्तै भारतका प्रसिद्ध धामहरू काशी विश्वनाथ, केदारनाथ, सोमनाथ र महाकालेश्वर ज्योतिर्लिङ्ग मा पनि भक्तजनहरूको उल्लेख्य उपस्थिति देखिएको छ।

महाशिवरात्रिले धार्मिक आस्था मात्र नभई सामाजिक एकता, सहिष्णुता र आध्यात्मिक जागरणको सन्देश दिने पर्वका रूपमा आफ्नो महत्व कायम राखेको छ।