वीरगन्ज,२८ भदौ । हिन्दु महिलाको प्रमुख पर्व हरितालिका तीजको रौनक तराई–मधेसमा पनि बढेको छ। गाउँदेखि सहरसम्म महिलाहरू दर खाने, माइती–चेली भेटघाट गर्ने तथा शिव–पार्वतीको पूजा गर्ने तयारीमा जुटेका छन्।
तीजको पहिलो दिन भाद्र शुक्ल द्वितीयामा दर खाने परम्परा छ। माइती पक्षले छोरी, चेली तथा दिदीबहिनीलाई बोलाएर दूध, घिउ, रोटी, मिठाइलगायतका परिकार खुवाउने चलन छ। विशेषगरी भोलिपल्ट निराहार व्रत बस्ने महिलाले अघिल्लो दिन दर खाएर शक्ति सञ्चय गर्ने धार्मिक तथा सांस्कृतिक मान्यता रहँदै आएको छ।
मधेसका विभिन्न स्थानमा पनि विवाहित महिलालाई माइती पक्षले बोलाएर दर खुवाउने र आफन्त तथा दिदीबहिनीबीच भेटघाट गर्ने क्रम बढेको छ। कतिपय स्थानमा महिलाहरू सामूहिक रूपमा शिव–पार्वतीको पूजा गर्ने, तीजका गीत गाउने तथा नाचगान गर्ने गर्छन्।
तीजको मुख्य दिन भाद्र शुक्ल तृतीयामा महिलाहरू शिव–पार्वतीको पूजा गरी हरितालिका व्रत बस्छन्। कतिपय महिलाले दिनभर निराहार बसेर साँझ पूजा तथा आराधना गर्ने गर्छन्। पति तथा परिवारको सुख–शान्ति र मनोकामना पूरा हुने विश्वासमा व्रत बस्ने धार्मिक मान्यता छ।
मधेसका शिवालय तथा स्थानीय मन्दिरहरूमा पनि तीजका दिन महिलाको चहलपहल बढ्ने गर्छ। नयाँ तथा परम्परागत पहिरनमा सजिएका महिलाहरू मन्दिर पुगेर पूजा गर्ने र एक–अर्कालाई तीजको शुभकामना दिने गर्छन्।
तीजको धार्मिक मान्यता भगवान् शिव र माता पार्वतीसँग जोडिएको छ। पौराणिक कथाअनुसार पार्वतीले भगवान् शिवलाई पति रूपमा प्राप्त गर्न कठोर तपस्या गरेकी थिइन्। पार्वतीलाई उनका साथीहरूले लुकाएर सुरक्षित स्थानमा लगेपछि उनले निराहार व्रत तथा तपस्या गरेको प्रसंगसँग ‘हरितालिका’ नाम जोडिएको धार्मिक विश्वास छ।
त्यही मान्यताका आधारमा भाद्र शुक्ल तृतीयाका दिन महिलाहरूले हरितालिका तीजको व्रत बस्ने परम्परा चलेको मानिन्छ।
तीज धार्मिक पर्वसँगै महिलाले आफ्ना सुख–दुःख र सामाजिक अनुभव अभिव्यक्त गर्ने अवसरका रूपमा समेत मनाउँदै आएका छन्। विवाहपछि कर्मघर पुगेका महिलाले माइतीघरमा जम्मा भएर दिदीबहिनी तथा साथीभाइसँग भेटघाट गर्ने र तीजका गीतमार्फत आफ्ना अनुभव व्यक्त गर्ने परम्परा छ।
दर खाने दिनबाट सुरु हुने तीज पर्व ऋषि पञ्चमीसम्म चार दिन मनाइन्छ। तृतीयाका दिन हरितालिका व्रत, चौथीका दिन गणेश पूजा र पञ्चमीका दिन अरुन्धतीसहित सप्तऋषिको पूजा गरेपछि तीज पर्व सम्पन्न हुने धार्मिक परम्परा छ।
बदलिँदो समयसँगै तीज मनाउने शैलीमा परिवर्तन आए पनि माइती–चेलीको सम्बन्ध, शिव–पार्वतीप्रतिको आस्था, व्रत, पूजा र पारिवारिक भेटघाट यसको मुख्य पहिचानका रूपमा कायम छन्।
