वीरगंज । खाना खाइसकेपछि हरेक व्यक्तिको आ–आफ्नै बानी हुन्छ। कोही चिया वा कफी पिउँछन्, कोही मोबाइल हेर्दै आराम गर्छन् भने कतिपय तुरुन्तै व्यायाम गर्न थाल्छन्। तर खाना खाएलगत्तै गरिने केही गतिविधिले विशेषगरी एसिडिटी, छाती पोल्ने, अमिलो डकार आउने वा एसिड रिफ्लक्स भएका व्यक्तिमा समस्या बढाउन सक्छ।
त्यसैले खाना खाएपछि आफ्नो शरीरको प्रतिक्रियाअनुसार केही सावधानी अपनाउनु आवश्यक हुन्छ।
१. तुरुन्तै पल्टिने वा सुत्ने
खाना खाएलगत्तै पल्टिँदा पेटको अम्ल अन्ननलीतर्फ फर्किने सम्भावना बढ्न सक्छ। यसले छाती पोल्ने, अमिलो डकार आउने तथा घाँटीसम्म अमिलो पानी आउने समस्या निम्त्याउन सक्छ।
विशेषगरी राति खाना खाएपछि तुरुन्तै सुत्नु हुँदैन। एसिड रिफ्लक्सको समस्या हुने व्यक्तिले सुत्नुभन्दा कम्तीमा २–३ घण्टा अगाडि खाना सक्नु राम्रो हुन्छ।
२. भारी व्यायाम गर्ने
खाना खाएलगत्तै दौडिने, जिम गर्ने वा उच्च तीव्रताको व्यायाम गर्दा पेट भारी हुने, ऐंठन, वाकवाकी वा असहजता हुन सक्छ।
त्यसैले भारी खाना खाएपछि केही समय आराम गर्नु राम्रो हुन्छ। तर हल्का हिँडडुल भने गर्न सकिन्छ।
३. धेरै झुक्ने वा भारी सामान उठाउने
खाना खाएपछि पेटमा दबाब पर्ने गरी अगाडि झुक्ने, भारी सामान उठाउने वा कठिन शारीरिक काम गर्दा केही व्यक्तिमा एसिड रिफ्लक्स बढ्न सक्छ।
त्यसैले खाना खाएपछि केही समय शरीरलाई सिधा राखेर सहज गतिविधि गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
४. चुरोट पिउने
खाना खाएपछि चुरोट पिउँदा पाचनमा सहयोग हुन्छ भन्ने धारणा सही होइन। धूमपानले पेट र अन्ननलीबीचको मांसपेशीको काममा असर पारेर एसिड रिफ्लक्स बढाउन सक्छ।
त्यसैले खाना खाएपछि मात्र होइन, समग्र स्वास्थ्यका लागि पनि धूमपानबाट टाढा रहनु राम्रो हुन्छ।
५. रक्सी पिउने
खाना खाएपछि रक्सी पिउने बानीले पनि केही व्यक्तिमा एसिड रिफ्लक्सका लक्षण बढाउन सक्छ। विशेषगरी जीईआरडी, ग्यास्ट्राइटिस, कलेजो वा प्यान्क्रियाटाइटिससम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिले रक्सी सेवनबारे चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ।
६. खाना सकिनेबित्तिकै चिया–कफी पिउने
चिया वा कफी धेरैको दैनिक बानी हो। तर क्याफिनले केही व्यक्तिमा एसिडिटी वा रिफ्लक्स बढाउन सक्छ।
त्यसैगरी चिया–कफीले खानाबाट प्राप्त हुने गैर–हेम आइरनको अवशोषण घटाउन सक्छ। त्यसैले आइरनको कमी वा रक्तअल्पताको जोखिम भएका व्यक्तिले खाना र चिया–कफीबीच करिब १–२ घण्टाको अन्तर राख्नु उपयोगी हुन सक्छ।
७. धेरै मिठाई खाने
खाना खाएपछि हरेकपटक धेरै मिठाई, गुलियो पेय वा चिनी धेरै भएको परिकार खाने बानीले अनावश्यक क्यालोरी बढाउन सक्छ।
विशेषगरी मधुमेह भएका, तौल नियन्त्रण गरिरहेका वा रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्नुपर्ने व्यक्तिले गुलियो खानेकुराको मात्रा र आवृत्तिमा ध्यान दिनुपर्छ।
८. लामो समय निष्क्रिय बस्ने
खाना खाएपछि केही समय आराम गर्नु सामान्य हो। तर घण्टौँसम्म एकै ठाउँमा बसिरहने बानी स्वस्थ जीवनशैलीका लागि उपयुक्त मानिँदैन।
खाना खाएपछि शरीरले सहज मानेअनुसार १०–१५ मिनेट हल्का हिँडडुल गर्न सकिन्छ। तर तुरुन्तै कडा व्यायाम गर्नु भने उचित हुँदैन।
खाना खाएपछि के गर्ने ?
खाना खाएपछि केही समय सिधा बस्ने, रातिको खाना र सुत्ने समयबीच पर्याप्त अन्तर राख्ने तथा आवश्यकताअनुसार पानी पिउने बानी उपयोगी हुन्छ।
चिया–कफीको मात्रा र समय पनि ध्यान दिनुपर्छ। एसिडिटी बढ्ने भए खाना खाएलगत्तै चिया–कफी नपिउनु राम्रो हुन्छ। आइरनको कमी भएका व्यक्तिले खाना र चिया–कफीबीच अन्तर राख्नुपर्छ।
त्यस्तै, हल्का हिँडडुल गर्न सकिन्छ, तर खाना खाएलगत्तै भारी व्यायाम गर्नु हुँदैन। धूमपानबाट टाढा रहने र मिठाई तथा गुलियो खानेकुराको मात्रा सीमित गर्ने बानीले पनि समग्र स्वास्थ्यमा फाइदा पुर्याउन सक्छ।
अन्ततः खाना खाएपछि सबैका लागि एउटै नियम लागू हुँदैन। आफ्नो शरीरको प्रतिक्रिया, खानाको मात्रा र स्वास्थ्य अवस्थाअनुसार बानीमा आवश्यक परिवर्तन गर्नु महत्वपूर्ण हुन्छ।
