मङ्लबार, बैशाख ४, २०८१
Tue, April 16, 2024

आज – ०४ बैशाख...

मेष मेष (चु, चे, चो, ला, लि, लु, ले, लो, अ) आज सहकर्मीबाट विरोध...

जलवायु परिवर्तनको असर सबैको...

काठमाडौं,०३ वैशाख । वन तथा वातावरणमन्त्री नवलकिशोर साहले जलवायु परिवर्तनको प्रतिकूल असरका विषयमा...

मधेशका मुख्यमन्त्रीले भोलि चौथो...

जनकपुर,०३ वैशाख । मधेश प्रदेशका मुख्यमन्त्री सरोजकुमार यादवले भोलि (मंगलबार) विश्वासको मत लिने...

५८ लाख मूल्य बराबरका...

बीरगन्ज,०३ वैशाख । पर्साबाट प्रहरीले भन्सार छलीका सामानसहित ट्रक नियन्त्रणमा लिएको छ ।...
18.1 C
Kathmandu
26.6 C
Birgunj

सिलौटा र जाँतो बनाउने मधेशका पत्थरकट्टाको पेशा संकटमा

सिफारिस

 पत्थरकट्टा बलिराम थल
पत्थरकट्टा बलिराम 

जनकपुरधाम, माघ २९ ।  मधेशका पत्थरकट्टाको पेशा यति बेला संकटमा परेको छ । आधुनिकताका कारण पुख्र्यौली पेशा अगाल्दै आएका पत्थरकट्टाहरुको कुटानी पिसानी गर्ने ढुङ्गाका सिलौटा, लोहोरा, जाँतो, ओखल लगायतका पेशा संकटमा परेका हुन् । सिलौटा र जाँतोलाई विस्थापन गर्दै मिक्चर र आधुनिक मिल गाउँघरमा प्रयोग हुँदै आएपछि पत्थरकट्टाको पुख्र्याैली पेशा संकटमा परेको हो । सिलौटो तथा लोहोरो बनाउँदै आएका मधेसका थबई जातिका पेशाकर्मीहरु आफ्नो पेशा संकटमा परेको बताएका छन् ।

- Advertisement -

जनकपुरधामको पुरानो बजार भनेर चिनिने पेठिया बजारको छेऊमा रहेको थबई जातीका बलिराम थलले भने उनको यो पसल विगत ४० वर्ष हजुरबुवाको पाला देखि नैई पत्थर काटेर सिलौटा, लोहोरा, जाँतो र ओखल बनाई विक्री वितरण गर्दै आएका छन् । तर, हिजो आज भने उनको यो पेशा संकटमा पर्न थालेपछि उनलाई दैनिक गुजारा चलाउन पनि धौँ–धौँ पर्न थालेको छ । ढुङ्गालाई मसला पिस्ने सिलौटो बनाउन उनी निकै सिपालु छन् । तर यी सामग्रीले बजार नपाएपछि उनलाई सिलौटो बनाउने पेशा निल्नु न ओकल्नु जस्तै भएको छ । पत्थरकट्टा भन्छन् ‘ सानो उमेर देखि सिलौटो बनाएरै युवा भइयो अब अर्को पेशा पनि के गर्ने, यो पेशाले त परिवार धान्नै मुस्किल हुन थाल्यो ।’ आयस्रोतको अन्य उपाय नभएपछि बाबुआमाले गर्दै आएको पुख्र्याैली पेशा अँगालेको उनले स्मरण गर्दै अहिले भने आधुनिकताले पेशालाई विस्थापित गरेको बताए ।

- Advertisement -

बलिरामले भने ‘बाबुआमाको पालामा मसला पिस्ने सिलौटा, मकै, गहुँ, जौँ, चामल पिस्ने जाँतोको राम्रो व्यापार हुन्थ्यो र जीवीकोपार्जन पनि राम्रैसँग हुन्थ्यो तर, अहिले भने मेसिनको प्रयोगले पेशा नै संकटमा पर्‍यो ।’ बाहिरबाट खरिद गरेर ल्याएको ढुङ्गालाई काँटछाँट गरेर उनले कलात्मक बनाउँछन् । र, विक्रीका लागि शहर देखि गाउँ सम्म पुग्छन् । तर, विक्री हुँदैन । ‘मेहनत गरेर बनाएको सिलौटा, जाँतो बोकेर गाउँ–गाउँ जान्छौँ, तर विक्री हुँदैन,’ उनले भने । बनाएका सिलौटा, जाँतो, ओखलहरु विक्रीका लागि धनुषा, महोत्तरी, सिरहा लागेर बेच्ने गर्छन तर पहिला जस्तो विक्री हुँदैन पत्थरकट्टाले बताए । उनले तीन सयदेखि एक हजारसम्म प्रति सिलौटा विक्री गर्दै आएपनि अहिले यिनीहरुको माग न्यून रहेको छ । माग भएपनि मेहनत गरेर बनाएको सिलौटा एकदमै कम मूल्यमा मगने बलिरामले बताए ।

उनले भने ‘आज भोलि दैनिक १/२ वटा सिलौटा मात्र विक्री हुन्छन्, यसले परिवारलाई मुस्किलसँग साँझा विहानको छाक टार्न समस्या परेको छ ।’ सिलौटो र लोहोरो बनाउन आवश्यक  ढुङ्गा  बाहिरबाट ल्याउन पनि मुस्किल छ भने विभिन्न निकाय संघहरु वा सरकारले अहिले सम्म केही सहयोग न गरेको पत्थकट्टाले गुनासो गरे । अहिले सहरीया जनजीवनमा सिलौटोमा मसला पिस्ने प्रचलन हराउँदै गएको छ । तयारी मसलाका धुलो बजारमा आउनु र मसला पिस्नका लागि आधिुनिक मेसिनहरु बजारमा पाइन थालेपछि सिलौटो र लोहोराको माग कम भएको पत्थरकट्टाको भनाई छ । पछिल्लो समय गाउँघरमा जाँतो र सिलौटा भएको घर विरलै पाइन थालेको छ । सिलौटामा मसला पिस्न गाह्रो लाग्ने भएकोले अधिकांश मानिहरुले मिक्चर किनेका छन् ।जाँतोमा पिस्नेको संख्या पनि एकदमै न्यून छ । ‘जाँतो र सिलौटाको काम छैन भनेर किन्न कोही मान्दैनन्’ बलिरामले भने । बल्लतल्ल किने पनि एकदमै कम मूल्यमा माग्ने गरेको बताउँदै उनले धेरै पटक रित्तो हात घर फर्किन परेको दुःख पोखे । परम्परागत पेशा लोप हुदैं गएपछि स्थानीय सरकारले त्यसको विकल्पका रुपमा कुनै पनि पहल नगरेको पत्थरकट्टाहरुले गुनासो गरेका छन् ।

रजत

Into Journalism........

- Advertisement -spot_img

ताजा समाचार

spot_img

थप समाचार