काठमाडौं,२३ जेठ । देशभर बढ्दो गर्मी र तातो हावाले जनजीवन प्रभावित भइरहेका बेला नेपालमा मनसुन भित्रिन अझै करिब एक साताको समय लाग्ने अनुमान गरिएको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार मनसुनी प्रणाली हाल दक्षिण भारतको क्षेत्रसम्म पुगिसकेको भए पनि नेपाल आइपुग्न केही दिन लाग्ने देखिएको हो।
वरिष्ठ मौसमविद्हरूका अनुसार मनसुन अहिले केरल र तमिलनाडु आसपास सक्रिय छ र आगामी केही दिनमा बङ्गालको खाडी हुँदै उत्तरतर्फ सर्ने अपेक्षा गरिएको छ। त्यसपछि मात्र नेपालमा मनसुनी वायु प्रवेश गर्ने सम्भावना रहेको छ। सामान्य अवस्थामा नेपालमा जुन १३ तारिख आसपास मनसुन भित्रिने भए पनि यस वर्ष भारतमै मनसुन ढिलो सक्रिय भएकाले नेपालमा पनि केही दिन ढिलाइ हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
यस वर्षको मनसुन विगतका वर्षहरूको तुलनामा कमजोर रहने संकेत मौसमविद्हरूले गरेका छन्। देशका धेरैजसो क्षेत्रमा औसतभन्दा कम वर्षा हुने तथा तापक्रम अपेक्षाकृत बढी रहने प्रक्षेपण गरिएको छ। यसको प्रत्यक्ष असर कृषि उत्पादन, जलस्रोत तथा दैनिक जनजीवनमा पर्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।
यद्यपि, कुल वर्षा कम भए पनि मौसमको अस्थिर प्रकृतिका कारण केही स्थानमा छोटो अवधिमै अत्यधिक वर्षा हुने सम्भावना कायम रहेको मौसमविद्हरू बताउँछन्। यसले बाढी, पहिरो, डुबान तथा अन्य प्राकृतिक विपद्का घटना निम्त्याउन सक्ने जोखिमलाई बढाएको छ। कतिपय क्षेत्रमा खडेरीको समस्या देखिन सक्ने सम्भावना पनि रहेको छ।
सरकारी निकायहरूले सम्भावित मनसुनी विपद्लाई ध्यानमा राख्दै पूर्वतयारी तीव्र बनाएका छन्। प्रारम्भिक अनुमानअनुसार यस वर्ष मनसुनका कारण देशभर करिब ५१ हजार परिवारका २ लाख २६ हजारभन्दा बढी नागरिक प्रत्यक्ष प्रभावित हुन सक्ने देखिएको छ।
यस जोखिमलाई व्यवस्थापन गर्न सरकारले ‘मनसुन प्रतिकार्य राष्ट्रिय कार्ययोजना’ कार्यान्वयनमा ल्याइसकेको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार तीनै तहका सरकार, सुरक्षा निकाय र उद्धार टोलीहरूलाई उच्च सतर्कतामा राखिएको छ भने आवश्यक राहत तथा उद्धार सामग्रीको व्यवस्थापन पनि सुदृढ बनाइएको छ।
विशेषज्ञहरूले नागरिकलाई मौसमसम्बन्धी आधिकारिक सूचना नियमित रूपमा पछ्याउन र सम्भावित विपद्का लागि सचेत रहन आग्रह गरेका छन्। मनसुन ढिलो भित्रिए पनि त्यससँग सम्बन्धित जोखिमहरू भने कम नहुने भएकाले सतर्कता आवश्यक रहेको उनीहरूको भनाइ छ।
