जनकपुर, १७ वैशाख । धार्मिक र ऐतिहासिक दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिने जनकपुरधाममा दैनिक हजारौँ स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटक आउने गरे पनि उनीहरूको बसाइ निकै छोटो हुने गरेको छ। अधिकांश पर्यटक केही घण्टा मात्र बस्ने र साँझ नपुग्दै शहर छोड्ने प्रवृत्तिले यहाँको पर्यटन क्षेत्र अपेक्षित रूपमा फस्टाउन नसकेको सरोकारवालाहरू बताउँछन्।
विशेषगरी जानकी मन्दिर र आसपासका धार्मिक क्षेत्रहरू हेर्न आउने श्रद्धालुहरूको संख्या उच्च भए पनि आधारभूत सुविधा र सरसफाइको अभावले उनीहरू असन्तुष्ट भएर फर्किने गरेका छन्।
स्थानीय बासिन्दा तथा पर्यटकहरूले शहरभरि फोहोर, दुर्गन्ध, मच्छरको समस्या र व्यवस्थित पूर्वाधारको अभाव रहेको गुनासो गरेका छन्। मन्दिर परिसरमै खानेपानी, शौचालय, जुत्ता–चप्पल राख्ने व्यवस्था कमजोर भएको र वरिपरि फोहोर थुप्रिएको देखिन्छ।
महाराष्ट्रबाट आएका एक श्रद्धालुले जनकपुरको धार्मिक महत्वप्रति आकर्षित भएर आएको भए पनि यहाँको अव्यवस्थित अवस्था देख्दा निराश भएको प्रतिक्रिया दिएका छन्। उनका अनुसार शहरमा सरसफाइ र बसोबासको उचित वातावरण नहुँदा लामो समय बस्न सम्भव भएन।
जनकपुरलाई धार्मिक दृष्टिले अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छ, जहाँ ५२ कुटी र ७२ कुण्ड रहेको उल्लेख विभिन्न धार्मिक ग्रन्थहरूमा पाइन्छ। तर यीमध्ये धेरै कुण्डहरू संरक्षण अभावमा हराइसकेको वा अस्तव्यस्त अवस्थामा पुगेको बताइन्छ। बाँकी रहेका कुण्डहरूमा पनि फोहोर पानी, दुर्गन्ध र व्यवस्थापनको कमजोरी देखिन्छ।
धार्मिक महत्वका स्थानहरूमा समेत सुधार नहुँदा पर्यटकको अनुभव नकारात्मक हुने गरेको छ। विशेषगरी मिथिला परिक्रमा मार्गमा मदिरा पसल र मासु पसल खुलेआम सञ्चालनमा रहेको विषयले धार्मिक यात्रुहरूलाई असहज बनाइरहेको गुनासो छ।
भारतबाट आएका एक साधुले परिक्रमा मार्गमा यस्ता गतिविधि हुनु धार्मिक भावनामा चोट पुर्याउने बताएका छन्।यता स्थानीय संघ–संस्थाहरूले पटक–पटक प्रशासनसँग यी गतिविधि नियन्त्रण गर्न माग गरे पनि प्रभावकारी कार्यान्वयन नभएको आरोप लगाएका छन्।
गौ संरक्षण मञ्चका प्रतिनिधिहरूले परिक्रमा मार्गलाई शुद्ध धार्मिक क्षेत्रका रूपमा राख्न बारम्बार आग्रह गर्दै आएका छन्। सरकार पक्ष भने जनकपुरको धार्मिक र सांस्कृतिक महत्वलाई पर्यटन विकाससँग जोड्दै सुधार गर्ने योजना रहेको बताउँछ। प्रदेश सरकारका पर्यटनसम्बन्धी जिम्मेवार निकायले फोहोर व्यवस्थापन, पूर्वाधार सुधार र प्रचारप्रसारलाई प्राथमिकता दिने बताएको छ।
तर होटल व्यवसायीहरूका अनुसार पर्यटक छोटो समयमै फर्किने मुख्य कारण फोहोर, ट्राफिक व्यवस्थापनको कमजोरी र आकर्षक सांस्कृतिक प्रस्तुतीकरणको अभाव हो।
उद्योग–व्यापार क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूले जनकपुरलाई पर्यटनमैत्री बनाउन सरसफाइ, पूर्वाधार विकास, मिथिला कला–संस्कृतिको प्रवर्द्धन र व्यवस्थित शहरीकरण आवश्यक रहेको जोड दिएका छन्।
स्थानीय बुद्धिजीवीहरूको निष्कर्षमा जनकपुरको पर्यटन सम्भावना अत्यधिक भए पनि व्यवस्थित व्यवस्थापन बिना यहाँ पर्यटकलाई लामो समय टिकाउन कठिन देखिन्छ।
