काठमाडाै,३१ जेठ । सामान्यतया युद्ध, राजनीतिक अस्थिरता वा विश्वव्यापी संकटका बेला लगानीकर्ताहरू सुरक्षित सम्पत्तिको खोजीमा सुनतर्फ आकर्षित हुन्छन्, जसले सुनको मूल्य बढाउँछ। तर हाल अमेरिका–इरान द्वन्द्व चर्किरहेका बेला पनि सुनको मूल्य घटिरहेको छ, जसले धेरैलाई आश्चर्यमा पारेको छ।
यस वर्षको सुरुवातमा सुनको मूल्य प्रतिट्रोय औँस ५,३०३ अमेरिकी डलरसम्म पुगेको थियो। तर पछिल्ला महिनाहरूमा लगातार दबाबमा पर्दै शुक्रबारसम्म आइपुग्दा यो ४,२३५ डलरमा झरेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यसको प्रमुख कारण बढ्दो मुद्रास्फीति र ब्याजदरसम्बन्धी अनिश्चितता हो। इरानसँगको युद्धका कारण विश्व ऊर्जा बजार प्रभावित भएको छ। विशेषगरी हर्मुज जलडमरू हुँदै हुने तेल तथा ग्यास ढुवानीमा अवरोध आएपछि ऊर्जा मूल्य बढेको छ, जसले विश्वभर मुद्रास्फीति थप चर्काएको छ।
अमेरिकामा मुद्रास्फीति तीन वर्षयताकै उच्च ४.२ प्रतिशतमा पुगेको छ। मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न अमेरिकी केन्द्रीय बैंक (फेडरल रिजर्भ) ले ब्याजदर घटाउने सम्भावना कमजोर बनेको छ। बरु आवश्यक परे ब्याजदर बढ्न सक्ने संकेतहरू देखिएका छन्।
यही कारणले सुनको मूल्य दबाबमा परेको विश्लेषण गरिएको छ। सुनलाई मुद्रास्फीतिविरुद्धको सुरक्षित लगानी मानिए पनि यसले बैंक निक्षेप वा बन्डजस्तो प्रत्यक्ष प्रतिफल दिँदैन। त्यसैले ब्याजदर उच्च हुँदा लगानीकर्ताहरू सुनभन्दा ब्याज आम्दानी दिने सम्पत्तितर्फ आकर्षित हुने गर्छन्।
वित्तीय विश्लेषक जस्टिन कार्डवेलका अनुसार सुनको मूल्य र ब्याजदरबीच प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धाको सम्बन्ध हुन्छ। ब्याजदर बढेपछि लगानीकर्ताहरू डलर तथा अन्य प्रतिफल दिने साधनतर्फ आकर्षित हुने भएकाले सुनको माग कमजोर हुन्छ।
अर्कोतर्फ, इरानसँगको तनावका कारण अमेरिकी डलर बलियो बनेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको कारोबार डलरमा हुने भएकाले डलर बलियो हुँदा सुनको मूल्य सामान्यतया दबाबमा पर्छ। नोबल गोल्ड इन्भेस्टमेन्ट्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत कोलिन प्लुमका अनुसार हाल सुनमाथि परेको दबाबको अर्को महत्वपूर्ण कारण यही हो।
यद्यपि शुक्रबार अमेरिका र इरानबीच सम्भावित सम्झौताका समाचार सार्वजनिक भएपछि सुनको मूल्यमा केही सुधार देखिएको थियो। युद्ध अन्त्यतिर जान सक्ने संकेतले ऊर्जा मूल्य र मुद्रास्फीतिमा राहत आउने अपेक्षा बढाएको छ, जसले सुनलाई केही सहयोग पुर्याउन सक्छ।
तर विश्लेषकहरूका अनुसार युद्ध अन्त्य भए पनि सुनको मूल्यलाई प्रभाव पार्ने अन्य आर्थिक कारकहरू—विशेषगरी ब्याजदर र मुद्रास्फीति—अझै बलियो रूपमा कायम रहनेछन्। त्यसैले निकट भविष्यमा सुनको मूल्यको दिशा यी आर्थिक सूचकहरूले नै निर्धारण गर्ने सम्भावना बढी रहेको छ।
