नयाँदिल्ली,१८ मंसिर । युक्रेनमाथि रुसको आक्रमणपछि भारत–रुस सम्बन्धमा दबाब बढेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भारतमाथि रूसी तेल खरिद रोक्न दबाब दिएका छन् र नयाँदिल्लीबाट आयातित रूसी तेलमा ५० प्रतिशतसम्म कडा कर लगाएका छन्।
यसैबीच, रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन बिहीबार नयाँदिल्ली पुगेका छन्। यस भेटमा तेल, ऊर्जा, रक्षा, व्यापार र युक्रेन युद्धसम्बन्धी संवेदनशील विषयमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।
युक्रेन युद्धपछि भारत रूसी तेलको ठूलो ग्राहक बनेको छ। सन् २०२४ मा भारतले कच्चा तेल आयातको करिब ३६ प्रतिशत—दैनिक १८ लाख ब्यारेल—रुसबाट ल्याएको थियो। यसले भारतको अर्बौं डलर बचत त भयो, तर पश्चिमी साझेदारसँग तनाव बढाएको छ।
रक्षा क्षेत्रमा भारतले ऐतिहासिक रूपमा रूसबाट निर्भरता घटाउँदै अमेरिका, फ्रान्स र इजरायलबाट हतियार खरिद बढाएको छ। तर उन्नत रूसी एस–४०० हवाई रक्षा प्रणाली र सु–५७ लडाकू विमानसँगको सह–उत्पादन प्रस्तावमा छलफल हुने सम्भावना छ।
व्यापार क्षेत्रमा पनि भारत–रुसको असन्तुलित व्यापार जारी छ—६८ अर्ब डलरभन्दा बढीको व्यापारमा ९० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा इन्धन र तेल आयातबाट आउँछ।
युक्रेन युद्ध र पश्चिमी दबाबबीच भारतले रूसको प्रत्यक्ष आलोचना नगरी आफ्नो ‘गुटनिरपेक्षता’ नीति कायम राखेको छ। विश्लेषक प्रवीण डोन्टीका अनुसार, भारत–रुस सम्बन्धले चीनसँगको चुनौती सन्तुलनमा राख्न र दीर्घकालीन रणनीतिक स्वायत्तता सुनिश्चित गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
