काठमाडौँ,१२ वैशाख । नेपाली इतिहासको सबैभन्दा पीडादायी दिनमध्ये एक, वैशाख १२, आज फेरि स्मरण गरिएको छ। विसं २०७२ सालमा गोरखाको बारपाक केन्द्रबिन्दु भएर गएको ७.९ म्याग्निच्युटको विनाशकारी २०१५ नेपाल भूकम्पले देशलाई गहिरो घाउ दिएको थियो।
बिहान ११:५६ बजे गएको उक्त महाभूकम्पले ८ हजार ९६२ भन्दा बढीको ज्यान लियो भने हजारौँ घाइते र अपाङ्ग बने। ३२ जिल्लामा ठूलो क्षति पुग्यो, लाखौँ मानिस घरबारविहीन भए। काठमाडौँको धरहरा ढलेको दृश्यले राष्ट्रलाई स्तब्ध बनाएको थियो भने थुप्रै ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक सम्पदाहरू भग्नावशेषमा परिणत भएका थिए।
भूकम्प गएको ११ वर्ष बितिसक्दा पनि त्यसको मनोवैज्ञानिक असर पूर्ण रूपमा मेटिएको छैन। पुनर्निर्माणका कामहरू अगाडि बढे पनि सुरक्षित संरचना, मापदण्डको पालना र पूर्वतयारीमा अझै चुनौतीहरू कायम छन्।
आज देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी भूकम्प स्मृति दिवस मनाइँदै गर्दा विज्ञहरूले यसलाई केवल सम्झनाको दिनमा सीमित नराखी तयारी र सचेतनाको अवसरका रूपमा लिन आग्रह गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार अव्यवस्थित शहरीकरण र मापदण्डविपरीत निर्माणले भविष्यमा जोखिम अझ बढाउन सक्छ।
यसै सन्दर्भमा रामचन्द्र पौडेलले पनि सन्देश जारी गर्दै भूकम्पको पीडा बिर्सँदै जानु चिन्ताजनक भएको बताएका छन्। उनले ज्यान गुमाउनेहरूप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै प्राकृतिक विपद् रोक्न नसकिए पनि पूर्वतयारी र सतर्कताबाट क्षति कम गर्न सकिनेमा जोड दिएका छन्।
राष्ट्रपतिले बढ्दो शहरीकरण, कमजोर संरचना र भौगोलिक अवस्थिति नेपालमा भूकम्पीय जोखिमका मुख्य कारण भएको उल्लेख गर्दै भूकम्प प्रतिरोधी निर्माण, जनचेतना अभिवृद्धि र तयारीलाई निरन्तरता दिन आग्रह गरेका छन्।
समग्रमा, वैशाख १२ अब केवल दुःखद स्मृतिको दिन मात्र होइन—भविष्यका सम्भावित विपद् न्यूनीकरणका लागि गम्भीर रूपमा सोच्ने र कदम चाल्ने अवसर पनि हो।
