जनकपुर,१५ वैशाख । ऐतिहासिक, धार्मिक र सांस्कृतिक महत्व बोकेको जनकपुर पछिल्ला वर्षहरूमा नेपालकै प्रमुख धार्मिक पर्यटन गन्तव्यका रूपमा उभिँदै गएको छ। मिथिला संस्कृतिको केन्द्र मानिने यो सहर अहिले आन्तरिक र बाह्य पर्यटकको रोजाइमा पर्न थालेको छ।
प्राचीन मिथिला राज्यका राजा जनकको राजधानी तथा सिताको जन्मस्थलका रूपमा परिचित जनकपुरधाम धार्मिक दृष्टिले अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिन्छ। साथै, यो रामको ससुरालीका रूपमा समेत प्रसिद्ध छ, जसले यसको धार्मिक महत्वलाई अझ उचाइ दिएको छ।
यहाँको प्रमुख आकर्षणमध्ये जानिक जानकी मन्दिर (नौलखा मन्दिर), राम मन्दिर, लक्ष्मण मन्दिर र सङ्कटमोचन हनुमान मन्दिर रहेका छन्। यस्तै गंगासागर, धनुषसागर र रामसागरजस्ता पवित्र सरोवरहरूले जनकपुरको आध्यात्मिक वातावरणलाई थप समृद्ध बनाएका छन्।
धार्मिक पर्वहरू जस्तै विवाह पञ्चमी, रामनवमी, छठ र जानकी नवमीका अवसरमा यहाँ ठूलो संख्यामा श्रद्धालु तथा पर्यटकहरू आउने गरेका छन्। यस्ता उत्सवहरूले जनकपुरलाई वर्षभरि नै जीवित र आकर्षक बनाइरहेका छन्।
इतिहास र धर्मग्रन्थहरूमा समेत जनकपुरलाई पुण्यभूमि तथा महत्वपूर्ण तीर्थस्थलका रूपमा उल्लेख गरिएको पाइन्छ। चिनियाँ यात्री ह्वेनसाङले समेत आफ्नो यात्रा विवरणमा जनकपुरको चर्चा गरेका छन्।
पर्यटन विज्ञहरूका अनुसार जनकपुरमा धार्मिक पर्यटन विकासको ठूलो सम्भावना रहेको छ। आकर्षक वातावरण, ऐतिहासिक सम्पदा र सांस्कृतिक जीवन्तता यहाँका मुख्य बल हुन्। यद्यपि, पूर्वाधार विकास, व्यवस्थापन र प्रभावकारी प्रवर्द्धनमा अझै ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ।
सरकारले समेत जनकपुरलाई ‘विवाह गन्तव्य’का रूपमा विकास गर्ने योजना अघि सारेको भए पनि त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन अझै चुनौतीपूर्ण देखिन्छ।
समग्रमा, व्यवस्थित योजना, पूर्वाधार विस्तार र प्रचारप्रसारमा जोड दिन सके जनकपुरधामलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको धार्मिक पर्यटन केन्द्रका रूपमा विकास गर्न सकिने सम्भावना प्रबल देखिन्छ।
