काठमाडौं,२८ जेठ । माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) को नतिजामा शिक्षक र परीक्षा व्यवस्थापन पक्षको लापरबाहीका कारण उल्लेख्य त्रुटि भएको पाइएको छ। पुनर्योग (रिचेकिङ) प्रक्रियापछि ५ प्रतिशतभन्दा बढी विद्यार्थीको नतिजा परिवर्तन भएको तथ्यले मूल्यांकन प्रणालीमाथि नै प्रश्न उठाएको छ।
राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड का अनुसार नतिजाप्रति असन्तुष्ट भई पुनर्योगका लागि आवेदन दिएका हजारौं विद्यार्थीमध्ये धेरैको प्राप्तांक गणना, अंक प्रविष्टि तथा नतिजा प्रकाशनका क्रममा त्रुटि भएको भेटिएको छ।
कतिपय विद्यार्थीले प्रारम्भिक नतिजामा कम जीपीए प्राप्त गरेका थिए भने पुनर्योगपछि पूर्ण ४.० जीपीएसम्म प्राप्त गरेका उदाहरण सार्वजनिक भएका छन्। केही विद्यार्थीलाई ‘नन–ग्रेडेड’ (एनजी) देखाइएकोमा पुनर्योगपछि उनीहरू उत्तीर्ण भएको समेत पाइएको छ।
परीक्षा बोर्डका अनुसार अधिकांश त्रुटि उत्तरपुस्तिका परीक्षणपछि अंक जोड्ने क्रममा, उत्तरपुस्तिकाबाट कभर पृष्ठमा अंक सार्दा तथा कम्प्युटर प्रणालीमा अंक प्रविष्ट गर्दा भएका छन्।कतिपय अवस्थामा विद्यार्थीले प्राप्त गरेको पूर्ण अंक इन्ट्री गर्न छुटेको, ७० अंकलाई ७ मात्र लेखिएको, वा प्राप्त अंकलाई शून्य देखाइएको जस्ता गम्भीर कमजोरी भेटिएका छन्। यसका कारण वास्तविक नतिजा र प्रकाशित नतिजाबीच ठूलो अन्तर देखिएको हो।
हालसम्म पुनर्योग भएका २७ हजार ६ सय ५४ विद्यार्थीमध्ये १ हजार ५ सय ५९ जनाको नतिजा परिवर्तन भएको छ। यो कुल पुनर्योगमध्ये ५.६३ प्रतिशत हो।अघिल्ला वर्षहरूमा नतिजा त्रुटिको दर ३ देखि ४ प्रतिशतसम्म रहने गरेकोमा यस वर्ष त्यो दर बढेको देखिएको छ। अझै हजारौं विद्यार्थीको पुनर्योग नतिजा आउन बाँकी रहेकाले परिवर्तन हुने संख्या थप बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
पुनर्योग प्रक्रियामा अर्को समस्या पनि देखिएको छ। बोर्डका अनुसार एक हजारभन्दा बढी विद्यार्थीका उत्तरपुस्तिका तत्काल फेला नपर्दा नतिजा प्रकाशनमा ढिलाइ भएको छ।विद्यार्थीले परीक्षा केन्द्र परिवर्तन गरेको, उत्तरपुस्तिका अन्य केन्द्रका पोकामा परेको वा अभिलेखीकरणमा कमजोरी भएका कारण खोजी कार्य जटिल बनेको बोर्ड स्रोतले जनाएको छ।
यस वर्ष विद्यालयमै उत्तरपुस्तिका परीक्षण गरिएको थियो। त्यसपछि पुनर्योगका लागि आवेदन दिने विद्यार्थीको संख्या उल्लेख्य रूपमा बढेको देखिन्छ। गत वर्ष २७ हजारभन्दा बढीले पुनर्योगका लागि आवेदन दिएकोमा यस वर्ष यो संख्या झण्डै ३४ हजार पुगेको छ।
शिक्षकद्वारा गरिएको अंक गणनादेखि कम्प्युटरमा प्रविष्टिसम्म भएका त्रुटिका कारण विद्यार्थीको भविष्यसँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने परीक्षाको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठेको छ। शिक्षा क्षेत्रका सरोकारवालाले मूल्यांकन प्रक्रिया अझ व्यवस्थित, पारदर्शी र त्रुटिरहित बनाउन आवश्यक सुधार गर्नुपर्ने बताएका छन्।
