काठमाडाै,०७ वैशाख । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो नौ महिनामा नेपालले करिब १५ खर्ब रुपैयाँ बराबरका वस्तु विदेशबाट भित्र्याएको छ। यो रकम अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा करिब १४ प्रतिशतले बढी हो। अर्थात्, देशको आयात खर्च अझै तीव्र गतिमा बढिरहेको छ।
तर सकारात्मक पक्ष पनि छ। यही अवधिमा नेपालको निर्यात करिब २ खर्ब २२ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १८ प्रतिशतभन्दा बढीले वृद्धि हो। यद्यपि निर्यात बढे पनि आयातको आकारसँग तुलना गर्दा व्यापार घाटा अझै ठूलो नै छ।
ऊर्जा र कच्चा पदार्थमा ठूलो खर्च
नेपालले सबैभन्दा धेरै पैसा इन्धनमै खर्च गरेको देखिन्छ। डिजेल मात्रै १ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको आयात भएको छ। त्यसपछि कच्चा सोयाबिन तेल करिब ९६ अर्ब रुपैयाँको आयात भएको छ, जुन प्रायः प्रशोधन गरेर पुनः निर्यातका लागि प्रयोग हुन्छ।
त्यसैगरी पेट्रोलमा करिब ५० अर्ब र एलपी ग्यासमा ४१ अर्ब रुपैयाँ खर्च भएको छ। यसले देखाउँछ कि ऊर्जा आवश्यकताका लागि नेपाल अझै पनि बाह्य बजारमा निर्भर छ।
के बुझिन्छ त ?
यो तथ्यांकले दुई कुरा स्पष्ट पार्छ। पहिलो, नेपालमा उत्पादनभन्दा उपभोग बढी छ, जसले आयातलाई बढाइरहेको छ। दोस्रो, निर्यात बढ्दै भए पनि त्यो अझै पर्याप्त छैन व्यापार सन्तुलन कायम गर्न।
यदि दीर्घकालीन समाधान खोज्ने हो भने, देशभित्र उत्पादन वृद्धि, ऊर्जा आत्मनिर्भरता र निर्यातमुखी उद्योगमा लगानी बढाउनु आवश्यक देखिन्छ।
