काठमाडाै,१४ वैशाख । सिँचाइका लागि पर्याप्त पानी उपलब्ध हुँदाहुँदै पनि बाँकेमा चैते धानखेतीतर्फ किसानको आकर्षण घट्दै गएको पाइएको छ। सिक्टा सिँचाइ आयोजनाले नहरमा नियमित पानी छोडे पनि खेती विस्तार हुन सकेको छैन।
कृषि ज्ञान केन्द्रका सूचना अधिकारी सन्तोष पाठकका अनुसार केही वर्षअघि करिब ३० हेक्टर क्षेत्रफलमा हुँदै आएको चैते धानखेती अहिले घटेर १८ हेक्टरमा सीमित भएको छ। राप्तीसोनारी, बैजनाथ, खजुरा र जानकी गाउँपालिकामा मात्रै सीमित रूपमा यस्तो खेती भइरहेको छ।
संघीय सरकारले चैते धान प्रवर्द्धन कार्यक्रममार्फत किसानलाई प्रोत्साहन दिँदै आएको छ। सोहीअनुसार जानकी र खजुरा गाउँपालिकाले किसानलाई सहयोग कार्यक्रम अघि बढाएका छन्।
यद्यपि, उत्पादन क्षमता राम्रो भए पनि व्यावहारिक समस्या कारण किसानको रुचि घटेको देखिन्छ। तथ्यांकअनुसार बर्खे धानको प्रतिहेक्टर उत्पादन ४.४ टन हुँदा चैते धानको उत्पादन ४.६५ टनसम्म पुग्छ। तर, स्याहार्ने समयमा पानी पर्ने जोखिमका कारण किसान समस्यामा पर्ने गरेका छन्।
खजुरा–१ का किसान मगनसिंह थापाका अनुसार सिँचाइ सुविधा भए पनि बीउ, प्राविधिक सहयोग तथा धान सुकाउने उपकरणको अभावले खेती गर्न कठिन भइरहेको छ। उनले ड्राइ मेसिन, त्रिपालजस्ता सामग्रीमा अनुदान भए किसान थप आकर्षित हुन सक्ने बताए।
आयोजनाले हालसम्म करिब २४ हजार हेक्टर जमिनमा सिँचाइ सुविधा पुर्याइसकेको जनाएको छ। नहर नपुगेका क्षेत्रमा भने ५० प्रतिशत अनुदानमा बोरिङ वितरण गरेर सिँचाइ विस्तार गर्ने प्रयास भइरहेको छ।
समग्रमा, उत्पादन सम्भावना राम्रो भए पनि व्यवस्थापन र जोखिमका कारण बाँकेमा चैते धानखेती विस्तार हुन नसकेको देखिएको छ।
